Nuxurka Buugga Sida Carruurta Loola Hadlo Si Ay U Dhageystaan, Oo Loo Dhageysto Si Ay U Hadlaan

 

Hordhac Buugga:

Buuggani waa mid aad u caan ah oo ay qoreen Adele Faber iyo Elaine Mazlish, wuxuuna ka mid yahay buugaagta ugu caansan ee waalidiinta iyo barayaasha ka caawiya inay si wax ku ool ah ula xiriiraan carruurta. Waxaa lagu barayaa:

• Sida carruurta loo dhageysto si dhab ah oo la fahmo dareenkooda.
  
  
• Sida looga dhigo in ay kaa maqlaan adigoon qaylin, hanjabin, ama ciqaabin.
  
  
• Sida loo dhiirrigeliyo kalsoonida nafta, madax-bannaanida iyo wada-shaqaynta.
  
  
• Sida loo xaliyo khilaafaadka si deggenaan iyo ixtiraam leh.
  
  

Ujeeddada ugu weyn ee buuggu waa in waalidku ama macallinku uusan noqon “amar bixiye”, balse uu noqdo hagayaal iyo dhagaystayaal leh naxariis iyo faham, taas oo ka caawisa carruurta inay ka baxaan iska hor imaadyada, oo ay u koraan si kalsooni leh.

Cutubka 1: Helping Children Deal with Their Feelings( Ka caawinta carruurta inay la tacaalaan dareenkooda

Ujeeddo: In carruurta la baro in ay aqoonsadaan dareenkooda, waalidkuna uu aqbalo dareenkaas halkii uu ka diidi lahaa.

Farsamooyin:

• Dhageysi buuxa (Full attention)
  
  
• In la yiraahdo “hmm”, “waan arkayaa” – muujinaya in aad fahantay
  
  
• In la magacaabo dareenka: “waxaad u muuqataa murugo”
  
  
• In loo ogolaado rabitaannadooda si mala-awaal ah: “waxaan jeclaan lahaa inaan kuu siiyo baabuurtaada hadda la joogo haddii ay suuragal tahay.”
  
  

Natiijo: Carruurtu waxay dareemaan in la fahmay, waxaana hoos u dhacaya dagaallada iyo muranka.

Cutubka 2: Engaging Cooperation( La shaqaynta carruurta 

Ujeeddo: Sida carruurta loola shaqayn karo si ay waalidkooda ula taliyaan iyaga oo aan laga dhigin amar qaadayaal.

Farsamooyin:

• Sharax waxa dhacay halkii laga dhihi lahaa “jooji” (tusaale: “biyuhu way qulqulayaan” halkii laga dhihi lahaa “jooji ciyaarta!”)
  
  
• Isticmaal kalmado gaaban oo cad
  
  
• Ka hadal dareenkaaga: “waan ka xumahay markaan arko alaabta la isdhex tuurayo”
  
  
• Sii xulashooyin
  
  
• Ku qor farriin halkii aad qaylin lahayd
  
  

Natiijo: Carruurtu waxay dareemaan masuuliyad iyo rabitaan ay ku gacan siiyaan.

Cutubka 3: Alternatives to Punishment( 

Beddelka ciqaabta

Ujeeddo: Sida loo maareeyo dhibaatooyinka carruurta iyadoo aan la ciqaabin.

Farsamooyin:

• Sharax waxa dhacay
  
  
• U sheeg cawaaqibta ficilka
  
  
• Sii talo ku aaddan xal u helid
  
  
• La samee heshiis
  
  
• Dib uga laabo xaalada marka dareenka degmo
  
  

Natiijo: Carruurtu waxay baranayaan in ay ka fakaraan cawaaqibta ficilkooda, halkii ay ka cabsan lahaayeen ciqaab.

Cutubka 4: Encouraging Autonomy. ( Dhiirrigelinta madax-bannaanida carruurta

Ujeeddo: In la siiyo carruurta awood ay wax iskaga qabtaan iyo kalsoonida ay isku qabaan.

Farsamooyin:

• Sii xulasho
  
  
• Ka fogow inaad wax walba xal u keento
  
  
• Weydii taladooda
  
  
• Muujiso aaminaad
  
  
• Bar carruurta xirfadaha nolosha
  
  

Natiijo: Carruurtu waxay dareemayaan kalsooni iyo in ay yihiin dad muhiim ah oo go’aan qaadan kara.

Cutubka 5: Praise (Amaanta)

Ujeeddo: In si wax dhisaysa oo macno leh loo amaano carruurta si aysan ugu tiirsanaan amaanta si joogto ah.

Farsamooyin:

• Sharax waxa aad aragtay (tusaale: “waad nadiifisay qolka si fiican”)
  
  
• Sheeg saamaynta: “taasi waxay iga dhigeysaa mid faraxsan inaan arkayo sida aad u dadaashay”
  
  
• Ka tag fursad ay iyagu is amaanaan
  
  

Natiijo: Carruurtu waxay baranayaan in ay qiimeeyaan dadaalkooda, halkii ay sugi lahaayeen “waad fiican tahay” mar walba.

Cutubka 6: Freeing Children from Playing Roles( In carruurta laga xoreeyo sumado xun (doorar)

Ujeeddo: In laga caawiyo carruurta inay iska saaraan sumadaha xun sida “kan madax adag” ama “kan daciifka ah.”

Farsamooyin:

• Ka fogow inaad ku celceliso dabeecad xun
  
  
• Raadi waqti uu caruurta si kale isu muujin karo
  
  
• Muujin kalsooni in ay is beddeli karaan
  
  
• Sheeg isbeddel kasta oo togan
  
  
• Samee door cusub
  
  

Natiijo: Carruurtu waxay fursad u helaan inay kobciyaan dabeecado wanaagsan oo ka duwan sidii hore.

W/Q: Nadiira Tissue

Gunaanad: What’s It All About, Anyway?

Ujeeddo: Soo koobid guud oo muujinaysa in xiriir wanaagsan oo ku dhisan ixtiraam iyo faham uu yahay furaha korinta carruurta.

Fariinta ugu weyn: Bar carruurta in ay dareemaan la qiimeeyo, faham badan, isla markaana la siiyo fursad ay ku bartaan nolosha

 

⸻

 

Gunaanad Buugga: Sida Carruurta Loola Hadlo Si Ay U Dhageystaan, Oo Loo Dhageysto Si Ay U Hadlaan

Buuggani waa hagis muhiim ah oo furaya albaab cusub oo xiriir ah oo dhexmara waalidiinta, macallimiinta iyo carruurta. Waxay qoraayaashu (Adele Faber iyo Elaine Mazlish) si fudud oo firfircoon u sharraxayaan sida carruurtu u rabaan in loola hadlo – si ixtiraam leh, dulqaad leh, iyo qalbi furnaan leh.

Waxa uu buuggu xoojiyay in:

• Dareenka carruurta la tixgeliyo oo la aqbalo.

• Waalidku ka baxo doorka amrayaa ama ciqaabayaa.

• Carruurta la siiyo awood ay ku xalliyaan dhibaatooyinkooda.

• Amaanta iyo dhiirrigelinta loo adeegsado si dhisaysa.

• Xiriir lagu dhiso kalgacayl, faham iyo wada-shaqayn.

Natiijada: Carruurtu waxay noqdaan kuwo leh kalsooni nafeed, dareen ammaan, iyo awood ay ku noolaadaan nolol qoys oo wanaagsan.

⸻

Talooyin: Maxaa Looga Faa’iidayaa Akhrinta Buuggan?

✅ Haddii aad tahay waalid: Buuggu wuxuu kaa caawinayaa inaad wax badan fahanto dareenka iyo dabeecadda carruurtaada. Waxa uu badbaadin karaa waqti, muran iyo walbahaar.

✅ Haddii aad tahay macallin: Waxaad ka baran kartaa sida ardayda loola macaamilo marka ay la tacaalayaan niyad-jab, xanaaq, ama is-faham la’aan.

✅ Haddii aad la tacaalayso caruur dhibaato leh: Buuggani ma aha kaliya “theoretical”, wuxuu leeyahay tusaalooyin nolol maalmeed ah iyo xalal si toos ah loo adeegsan karo.

✅ Haddii aad rabto qoys faraxsan iyo xiriir daggan: Wuxuu kaa caawinayaa in carruurta aad baro xallinta dhibaatooyinka, mas’uuliyadda, iyo is-ixtiraamka.

⸻

Gunaanad ahaan, “How to Talk So Kids Will Listen & Listen So Kids Will Talk” waa buug uu akhriyo qof kasta oo jecel kobcinta xiriir wanaagsan oo uu la yeesho carruur. Waa buug aan ahayn mid akhris kaliya la dhammaysto, balse ah mid la falanqeeyo, la tijaabiyo, lana lafa-guro si joogto ah.

Akhri – Faham – Dhaqan-geli. Carruurtaada ayaad kaga tagi doontaa dhaxal aan la iloobi karin.

Nuxurka Buugga البنا العقدي للجيل الصاعد

                                                                                           

Hordhac Guud ee Buugga “البناء العقدي للجيل الصاعد”

Buuggan “البناء العقدي للجيل الصاعد”, oo uu qoray Ahmed bin Yusuf al-Sayyid, waa mid si qotodheer u eegaya sidii loo dhisi lahaa caqiidada saxda ah ee dhalinyarada Muslimiinta. Micnaha magaca buugga waa:

#Dhisidda #Caqiidada #Jiilka #Koraya” – taasoo loola jeedo in jiilka da’da yar (dhalinyarada) lagu barbaariyo faham sugan, nadiif ah, kuna saleysan Qur’aanka Kariimka iyo Sunnada suuban.

Buuggu wuxuu xambaarsan yahay fariin muhiim ah oo la xiriirta baahida loo qabo in la helo jiil leh iimaan dhab ah oo si cilmi ah u fahamsan diinta, isla markaana leh awood uu kaga hortago shubuhaatka (shakiga) iyo shahawaatka (rabitaanka) qalalaasan ee lagu beero dhalinyarada maanta.

Qoraaga Buugga: Ahmed bin Yusuf al-Sayyid

Sheekh Ahmed bin Yusuf al-Sayyid waa mid ka mid ah culimada dhalinyarada ah ee casriga ah ee reer Sucuudi. Waxaa lagu yaqaan:

 • Dadaalka uu geliyo baraarujinta caqiidada saxda ah, si gaar ah jiilka cusub.

 • Wuxuu leeyahay duruus iyo muxaadarooyin badan oo si fudud, cilmi ku dhisan, loogana faa’iidayn karo.

 • Waxaa kaloo caan ku yahay buugaag iyo barnaamijyo diimeed oo diiradda saara caqiidada iyo fikirka Islaamka ee nadiifka ah.

 • Qaabkiisa wax gudbinta waa mid wax ku ool ah: sugan, cilmi ku dhisan, faham fududna leh.

1. مقدمات عقدية منهجية مهمة – Hordhacyo Caqiido oo Hab-raac ah oo Muhiim ah

Cutubkan wuxuu diiradda saarayaa:

 • Sida caqiidada loo fahmo si sax ah.

 • In qofku u baahan yahay saldhig aqooneed iyo hab-feker suuban marka uu baranayo diinta.

 • Wuxuu iftiiminayaa in caqiidada laga barto Qur’aanka iyo Sunnada, iyadoo laga digayo fikirro qaldan oo lagu bartay meelaha qaar.

2. أركان الإيمان وركائزه وبراهينه – Tiirarka Iimaanka, Saldhigyadooda iyo Caddaymahooda

Waa cutub sharaxaya:

 • Lixda tiir ee iimaanka: (Ilaahay, Malaa’igta, Kutubta, Rasuullada, Aakhiro, Qadar).

 • Wuxuu xoojinayaa fahamka arimahan iyadoo la adeegsanayo aayado Qur’aan ah iyo xadiisyo.

 • Wuxuu tusayaa sida iimaanku u yahay tiirka nolosha Muslimka.

3. ما يضاد الإيمان ويناقضه – Waxa Khilaafaya ama Buriya Iimaanka

Cutubkan wuxuu uga digayaa:

 • Shirkiga: wax la wadaajinta Ilaahay.

 • Nifaaqa: muujiya muslimnimo balse gudaha ka gaal ah.

 • Xumaanta qalbiga: sida ammin darrada, ka shakiga Allaah.

 • Wuxuu tilmaamayaa in iimaanku yahay wax la rumeeyo, la ku dhaqmo, lagana dhawrto waxyaabaha baabi’in kara.

4. الخاتمة – Gunaanad

Qoraagu wuxuu kusoo xirayaa buugga isagoo:

 • Ku celinaya muhiimadda ay leedahay in la barto caqiidada si dhameystiran.

 • Ugu baaqaya dhalinyarada in ay yeeshaan faham sugan, cilmi iyo camal isku laran.

 • Wuxuu dhiirrigelinayaa akhristaha in uu sii xoojiyo dadaalka uu ku baranayo diinta si uu u noqdo tiir adag oo ummadda u anfaca.                                                             .                                     .      Nadiira Tissue✍️

Nuxurka Buugga 50 Qiso

             Hordhac

Buuggani waa mid wax tar weyn u leh waalidiinta, macallimiinta, iyo cid kasta oo la macaamisha carruurta da’doodu u dhaxayso 3 ilaa 12 sano. Waxaa lagu soo ururiyey 50 sheeko oo carruurtu ka helaan, kana faa’iidaystaan, iyagoo si xiiso leh u baranaya akhlaaqda wanaagsan, xallinta dhibaatooyinka, iyo fahamka qiyamka nolosha. Buuggu waxa uu isku daraa madadaalo iyo barbaarin.

Qoraaga buugga “50 قصة تحكيها لطفلك” waa:

عبدالله محمد عبد المعطيAbdullah Mohamed Abdel Moaty)

Waa qoraa iyo macallin u heellan arrimaha tarbiyada carruurta iyo horumarintooda maskaxeed iyo akhlaaqeed, wuxuuna buuggan u qoray si  uu uga caawiyo waalidiinta iyo macallimiinta inay carruurta si xiiso leh ugu gudbiyaan qiyamka wanaagsan iyada oo loo marayo sheekooyin waxbarasho.

Buuggan waxa uu ka koobanyahay laba qaybood:

Qaybta Kowaad: Macallimiinta iyo Waalidiinta

Qaybtan waxaa lagu soo bandhigayaa talooyin iyo tilmaamo ku saabsan sida macallimiinta iyo waalidiintu uga faa’iideysan karaan sheekooyinka si ay u gudbiyaan akhlaaqda wanaagsan iyo qiyamka nolosha ee carruurta. Waxaa sidoo kale lagu iftiiminayaa doorka muhiimka ah ee waalidiinta iyo macallimiinta ee tarbiyadeynta iyo korinta akhlaaqda carruurta.

Qaybta Labaad: 50 Sheeko

Qaybtan waxa ay ka kooban tahay 50 sheeko oo xiiso leh, kuwaas oo carruurtu ka helayaan farriimo muhiim ah oo ku saabsan xallinta dhibaatooyinka, saaxiibtinimada, jacaylka, iyo dhaqanka wanaagsan. Sheekooyinka waxaa loogu talagalay in lagu dhiirrigeliyo carruurta inay fahmaan qiyamka wanaagsan ee nolosha iyaga oo ka faa’iideysanaya sheekooyinka si ay u noqdaan kuwo akhlaaq iyo xigmad leh.

Halkan waxaa ku saxan qoraalkaaga, si uu u noqdo mid naxwe ahaan sax ah oo ku habboon in lagu daabaco Facebook:

Sheekooyinka waxa ka mid ah kuwaan so socda : 

Qaadka Qashinka حامل القمامة
Maalin maalmaha ka mid ah ayaa nin wayn oo duq ah waxa uu marayay waddo si uu u gaaro masjidka. Wuxuu watay dhar nadiif ah oo aad u qurux badan.

Intii uu socday, wuxuu arkay wiil yar oo wata gaari yar oo uu qashin ku guray. Wiilkaas waxa uu ahaa qaade qashin. Wuxuu wajigiisu ahaa mid wasakh ah, dharkiisuna waa ay daadsanaayeen. Ninkii waynaa wuu istaagay, wuuna eegay wiilka. Markaas ayuu u yimi oo salaamay si kalgacal leh.

Wiilkii wuu yaabay, wuxuuna yiri: “Ma i salaantay aniga? Anigu waxaan ahay qashin qaade!”

Ninkii waynaa wuxuu ku yiri:

“Ha is yasin wiilkaygiyow! Shaqadaadu waa sharaf. Adigu waxaad nadiifisaa magaalada. Ilaahay baa jecel nadiifnimada. Oo haddii aanad adigu shaqadan qaban lahayn, qashinku meel walba ayuu yaali lahaa. Adigu waxaad tahay mid muhiim ah.”

Wiilkii indhihiisii ayaa illin ka timid. Wuxuu ku farxay erayada naxariista leh ee ninkii u jeediyay. Maalintaas wixii ka dambeeyay, wiilkaas waxa uu bilaabay inuu shaqadiisa ku qabto niyad iyo kalgacal.

#Casharka laga bartay sheekada:

Waxaa muhiim ah in la ixtiraamo shaqo kasta oo sharci ah. Dadka shaqeeya, xitaa haddii ay qabtaan shaqo fudud ama wasakh leh, waa in la qiimeeyaa. Farriinta ugu weyn waa: Qof kasta wuu mudan yahay sharaf iyo qadarin.

الأصدقاء الثلاثة (Saddexda Saaxiib

Waxaa jiray saddex xayawaan oo saaxiibo aad isugu dhowaa: dibi, dameer, iyo daanyeer. Waxay mar walba wada ciyaari jireen, wada cunaan, oo wada hadlaan. Waxay ahaayeen kuwo aad is jecel oo aan kala harin.

Maalin maalmaha ka mid ah, ayaa dhibaato dhacday. Cunto ayaa yaraatay, meel walbana cunto lagama helin. Saddexdii saaxiib waxay bilaabeen inay raadiyaan meel cunto laga heli karo. Waxay socdaan muddo dheer ilaa ay daaleen.

Markii ay waayeen cunto, waxaa bilaabatay in mid walba uu naftiisa ka fikiro. Daanyeerkii wuxuu bilaabay inuu cunno miro uu isagu gaar u helay isagoo aan saaxiibbadiis la wadaagin. Dameerkii isna wuxuu is yiri: “Haddii aan wax helo, anigu kali baan cunayaa.”

Dibigii oo keliya ayaa weli niyadsan oo aaminsanaa in saaxiibtinimadu ka weyn tahay baahida.

Ugu dambayntii, dibigu wuxuu helay meel doog  ka baxayo. Markii uu arkay, intii aanu  bilaabin cunista, wuu orday si uu saaxiibbadiis  ugu wargeliyo. Markii ay yimaadeen, waxay la yaabeen daacadnimada  dibiga. Markaasay garwaaqsadeen in saaxiibtinimadu ka qiimo badan tahay cunto keligaa lagu cuno.

Waxay noqdeen kuwo is cafiya, markaasay wada cunaan, saaxiibtinimadoodiina aad bay u sii xoogeysatay.

Casharka laga bartay sheekada:

Saaxiibtinimo dhabta ah waa mid lagu garto waqtiga adag. Dadka saaxiibbada ah waa in ay is garab taagaan, is la wadaagaan farxadda iyo dhibka. Waxaa lama huraan ah in la ilaaliyo kalsoonida iyo daacadnimada.

Jacaylka Weyn (الحب الكبير)

Waxaa jiray ilmo yar oo la yiraahdo Cabdi. Cabdi aad buu u jeclaa hooyadii. Maalin kasta marka uu tooso, wuxuu ordaa si uu hooyadii u dhunkado uguna salaamo.

Maalin maalmaha ka mid ah ayuu hooyadii weydiiyay:

— Hooyo, ma jeceshahay aniga?

Hooyadii waxay ugu jawaabtay iyadoo qosleysa:

— Haa, wiilkaygiiyow, jacaylka aan kuu qabo waa mid aan la qiyaasi karin.

Cabdi wuu aamusay wax yar, markaas ayuu yiri:

— Hooyo, jacaylka aan anigu kuu qabo wuu ka weyn yahay cirka, badda, iyo buuraha.

Hooyadii ayaa indhaheedu illin qabatay, waxayna tiri:

— Wiilkaygiiyow, jacaylka dhabta ah ma aha hadal keliya, waa ficil. Marka aad ila joogto, i maqasho, i caawiso, i farxad geliso – taas waa jacaylka weyn ee dhabta ah.

Cabdi wuxuu bilaabay inuu si wanaagsan u dhaqmo: wuxuu guriga ka nadiifiyaa, wuxuu hooyadii u keenaa biyo markay daasho, wuxuuna joojiyaa qaylada marka ay huruddo. Maalin walba wuxuu tusaa hooyadii in jacaylkiisu yahay ficil aan hadal kaliya ahayn.

Casharka laga bartay sheekada:

Jacaylka dhabta ah waa ficil, ma aha hadal kaliya. Waa in waalidka la maqlo, la ixtiraamo, lana caawiyo. Jacaylka la dareemayo waa mid la muujiyo si maalinle ah.

#BuugaagtaCarruurta #Sheekooyin #Waxbarasho #Akhlaaq #Tarbiyad

Gunaanad

Buugga “50 قصة تحكيها لطفلك” waxa uu bixiyaa sheekooyin xiiso leh oo waxbarasho oo kaa caawin kara waalidiinta iyo macallimiinta sidii ay carruurta ugu gudbin lahaayeen akhlaaqda wanaagsan iyo qiyamka nolosha. Sheekooyinkani waxay ka kooban yihiin fariimo ku saabsan saaxiibtinimada, jacaylka, xallinta dhibaatooyinka, iyo shaqooyinka muhiimka ah ee bulshada, kuwaas oo carruurtu ka faa’iideysan karaan si ay u noqdaan kuwo xigmad leh oo akhlaaq wanaagsan leh. Buuggan wuxuu isku daraa madadaalo iyo barbaarin, wuxuuna dadka waaweyn ku dhiirrigelinayaa in ay si xiiso leh u soo bandhigaan qiyamka wanaagsan ee carruurta. Fariimaha laga bartay sheekooyinka waxay ka caawiyaan carruurta inay fahmaan muhiimadda saaxiibtinimada, shaqada, iyo jacaylka dhabta ah, kuwaas oo dhammaantood ka mid ah qiyamka nolosha ee muhiimka ah.

Buuggan ayaa noqday qalab muhiim ah oo loogu talagalay waalidiinta iyo macallimiinta, kaas oo si fudud ugu sahli kara in carruurta lagu barbaariyo si farxad leh.