1-2-3 Magic for Teachers: Sida Macallinku u Dhisi Karo Fasalka Nidaamsan ee Waxbarashadu Si Dhab ah uga Socoto

 https://drive.google.com/file/d/1epBC8SvMlP-wb07EEs7I2hMu0FRUBPKM/view?usp=drivesdk

1-2-3 Magic for Teachers: Sida Macallinku u Dhisi Karo Fasalka Nidaamsan ee Waxbarashadu Si Dhab ah uga Socoto

Hordhac

Macallinnimadu ma aha oo keliya in aad taqaan maaddada aad dhigeyso. Macallin wuxuu noqon karaa qof si qoto dheer u yaqaan Biology, Mathematics, English ama History, laakiin haddii uusan aqoon sida loo maareeyo fasalka iyo dhaqanka ardayda, aqoontiisa oo dhan mararka qaar si buuxda ugama faa’iideyn karto ardayda.

Tani waa meesha uu ka bilaabmayo buugga 1-2-3 Magic for Teachers: Effective Classroom Discipline Pre-K through Grade 8, oo ay qoreen Thomas W. Phelan, Ph.D. iyo Sarah Jane Schonour, M.A. Buuggu wuxuu diiradda saarayaa classroom discipline iyo sida macallinku u dhisi karo jawi ay ardaydu ku bartaan, macallinkuna u shaqeeyo isaga oo aan maalin kasta ku dhex lumin dagaal, qaylo iyo muran.

Qorayaasha buuggu waxay ka duulayaan dhibaato ay macallimiin badani si dhab ah u la kulmaan: macallimiin badan waxaa loo diyaariyaa inay wax dhigaan, laakiin mararka qaar tababar ku filan lagama siiyo sida loo maareeyo dhaqanka ardayda. Haddii dhaqamada dhibaatada leh aan si habboon wax looga qaban, waxay saameyn karaan jawiga fasalka iyo xitaa sanad dugsiyeedka oo dhan.

Qorayaasha Buugga

Thomas W. Phelan waa clinical psychologist iyo khabiir ku takhasusay edbinta carruurta iyo Attention Deficit Disorder. Wuxuu muddo dheer ka shaqeynayay arrimaha la xiriira carruurta, waalidiinta iyo dhaqanka, wuxuuna qoray buugaag kale oo arrimahaas ku saabsan.

Sarah Jane Schonour iyaduna waa macallimad iyo Instructional Support Teacher oo ka tirsan Fairfax County Public Schools ee Virginia. Waxay lahayd 13 sano oo khibrad waxbarasho ah, waxayna ahayd National Board Certified Teacher. Waxay sidoo kale Master’s degree ka qaadatay George Washington University.

Isku darka khibradda cilmi-nafsiga ee Phelan iyo waayo-aragnimada fasalka ee Schonour ayaa buuggan siinaya laba dhinac oo muhiim ah: fahamka sababta carruurtu u dhaqmaan sida ay u dhaqmaan iyo sida fikradahaas loogu dabaqi karo fasalka dhabta ah.

Maxaa Buuggan Loogu Baahnaa?

Buuggu wuxuu ka soo baxay barnaamijkii hore ee 1-2-3 Magic, kaas oo markii hore caan ku noqday hababka waalidku ugu maareeyo dhaqanka carruurta. Qorayaashu waxay markii dambe habkaas u habeeyeen xaaladda dugsiga iyo fasalka, sababtoo ah fasalka wuxuu leeyahay duruufo ka duwan guriga.

Macallinku wuxuu la shaqeyn karaa tiro badan oo arday ah, wuxuuna u baahan yahay inuu isku mar maareeyo waxbarashada, dhaqanka, waqtiga, kala-guurka hawlaha iyo xiriirka ardayda. Sidaas darteed, discipline-ku wuxuu u baahan yahay nidaam cad oo la fahmi karo.

Ujeeddadu ma aha in fasalka laga dhigo meel cabsi leh. Taas beddelkeeda, buuggu wuxuu ku salaysan yahay fikrado ay ka mid yihiin ixtiraam labada dhinac ah, karaamada ardayga iyo dhisidda xiriir wanaagsan.

Maxay Tahay 1-2-3 Magic?

Fikradda ugu caansan ee buuggu waa habka 1-2-3 Counting.

Macallinku marka uu arko dhaqan aan habboonayn, halkii uu geli lahaa dood dheer ama xanaaq, wuxuu isticmaalaa nidaam kooban oo cad oo digniin ah.

Fikradda muhiimka ahi waa in ardaygu ogaado in dhaqankiisu leeyahay xad iyo natiijo la saadaalin karo.

Tani waxay ka duwan tahay macallinka mar kasta qaylinaya:

“Immisa jeer ayaan kuu sheegay?”

“Maxaad mar walba u hadlaysaa?”

“Maanta waad iga dhammaatay!”

Habka buuggu dhiirrigelinayo wuxuu macallinka ka doonayaa inuu noqdo qof deggan, cad oo joogto ah.

Stop Behavior iyo Start Behavior

Mid ka mid ah fikradaha muhiimka ah ee buuggu waa in macallinku kala saaro laba nooc oo dabeecado ah: Stop Behavior iyo Start Behavior.

Stop Behavior waa wax aad rabto in ardaygu joojiyo. Waxaa ka mid noqon kara hadalka marka aan loo baahnayn, qaylada, jees-jeeska, kursiga ka kacista ama ixtiraam-darrada.

Start Behavior waa wax aad rabto in ardaygu bilaabo. Tusaale ahaan, inaad rabto inuu shaqadiisa bilaabo, buuggiisa furo, dhageysto, gacanta taago, safka galo ama shaqada dhammeeyo.

Farqiga u dhexeeya labadan waa muhiim, sababtoo ah hal xeelad laguma xallin karo dhibaato kasta. Buuggu wuxuu tilmaamayaa in Stop Behavior lagu maareyn karo counting, halka Start Behavior uu inta badan u baahan yahay dhiirrigelin iyo xeelado kale sida praise, requests cad, timers, natural consequences iyo habab lagu xoojinayo dhaqanka wanaagsan.

Carruurtu Maaha Dad Waaweyn oo Yaryar

Buuggu wuxuu si gaar ah uga hadlayaa waxa uu ugu yeerayo “Little-Adult Assumption.”

Fikraddan waxay tilmaamaysaa marka dadka waaweyn ay u maleeyaan in carruurtu si la mid ah iyaga u fikiraan. Macallinku wuxuu sharxi karaa sababta xeer u jiro, laakiin taasi macnaheedu ma aha in ardaygu mar kasta dhaqankiisa isla markiiba beddelayo.

Carruurtu waxay weli baranayaan:

• xakamaynta naftooda,
• fahamka xuduudaha,
• masuuliyadda,
• sida loola dhaqmo dadka kale,
• iyo sida loo maareeyo rabitaankooda.

Sidaa darteed, macallinku wuxuu u baahan yahay sharaxaad cad, xuduud cad iyo joogteyn.

Mararka qaar dhibaatada waxaa sii xumeeya marka macallinku khalad kasta ku bixiyo dood dheer. Hal sharaxaad oo cad ayaa mararka qaar ka waxtar badan toban daqiiqo oo dood ah.

Labada Khalad ee Ugu Waaweyn ee Discipline-ka

Buuggu wuxuu si gaar ah uga digayaa laba khalad:

Hadal badan

Marka ardaygu sameeyo khalad, macallinku wuxuu bilaabi karaa sharaxaad dheer. Ardaygu wuxuu jawaab ka bixiyaa, macallinkuna jawaab kale ayuu siiyaa, ugu dambayntiina xaaladdu waxay isu beddeshaa dood.

Dareen badan

Marka macallinku xanaaqo, codkiisu kor u kaco, wajigiisu is beddelo, ama uu si shakhsi ah u qaato dhaqanka ardayga, xaaladdu waxay noqon kartaa mid ka weyn khaladkii hore.

Buuggu wuxuu xoogga saarayaa fikradda “No-Talking, No-Emotion” marka la maareynayo dhaqanka aan habboonayn. Taasi macnaheedu ma aha in macallinku noqdo qof aan naxariis lahayn; waxay ka dhigan tahay in discipline-ku u baahan yahay degganaan iyo xakameyn.

Macallinku waa inuu awood u yeeshaa inuu yiraahdo:

“That’s 1.”

isaga oo aan xanaaqsanayn, halkii uu geli lahaa dood dheer.

Macallinka iyo Shakhsiyaddiisa

Buuggu wuxuu sidoo kale dul istaagayaa shakhsiyadda macallinka. Qorayaashu waxay tilmaamayaan afar qaab oo waaweyn:

Authoritarian – macallinku waa demanding laakiin diirran ma aha.

Permissive – macallinku waa diirran yahay laakiin xuduuduhu way daciif yihiin.

Detached – macallinku ma aha demanding mana aha diirran.

Authoritative – macallinku waa demanding isla markaana diirran.

Qaabka ugu dambeeya ayaa leh isku-darka muhiimka ah:

Warm + Demanding.

Macallinku waa inuu ardayga daryeelaa, dhageystaa oo ixtiraamaa, laakiin isla markaasna leeyahay xeerar iyo expectations cad.

Tani waa cashar muhiim ah: macallin wanaagsan ma aha macallinka ugu adag, mana aha kan ugu jilicsan; waa kan awooda inuu naxariis iyo xuduud isku mar ilaaliyo.

Discipline-ka Ugu Wanaagsan Waa Kan Ka Hortaga Dhibaatada

Buuggu wuxuu ina xusuusinayaa in discipline-ku uusan bilaaban marka ardaygu khaldo.

Waxa uu bilaabmaa ka hor.

Haddii macallinku leeyahay:

• cashar si wanaagsan loo qorsheeyay,
• hawlo cad,
• ardayda oo si firfircoon uga qaybqaadanaya,
• tilmaamo la fahmi karo,
• shaqooyin ku habboon heerka ardayda,
• iyo transition si wanaagsan loo maareeyo,

fursadda dhaqanka dhibaatada leh way yaraataa.

Sidaa darteed preventive discipline waa qayb muhiim ah oo ka mid ah classroom management. Buuggu wuxuu xusayaa in arday shaqadiisa ku mashquulsan uu u badan yahay inuusan noqon dhibaato dhinaca dhaqanka ah.

Testing and Manipulation

Qayb kale oo buuggu xoogga saarayo waa waxa uu ugu yeerayo testing and manipulation.

Carruurtu mararka qaar waxay isku dayaan inay ogaadaan:

“Macallinku xadka intee le’eg ayuu leeyahay?”

Waxay noqon kartaa:

• dood,
• cabasho,
• whining,
• hanjabaad,
• xanaaq,
• marmarsiiyo,
• ama inay isku dayaan inay macallinka ku riixaan inuu beddelo go’aankiisa.

Buuggu wuxuu sheegayaa in testing and manipulation ay carqaladeyn karaan waxbarashada, madadaalada iyo xiriirka fasalka.

Macallinku marka uu garto waxa dhacaya, waa inuusan ku degdegin inuu ciyaartaas qayb ka noqdo.

Xiriirka Macallinka iyo Ardayga

Discipline wanaagsan ma aha in ardayda oo keliya la saxo.

Buuggu wuxuu xoogga saarayaa relationship building.

Macallin wanaagsan waa qof yaqaan ardaydiisa, dhageysta, ammaana marka ay wax wanaagsan sameeyaan, cafiya marka qalad la saxo, isla markaana si dhab ah u daneynaya horumarkooda.

Buuggu wuxuu tusaale ahaan tilmaamayaa macallin xiriir wanaagsan la leh ardaydiisa inuu yaqaan waxyaabo ku saabsan noloshooda, xiisahooda iyo waxa ay rabaan mustaqbalka.

Tani waxay ina tusaysaa in discipline iyo relationship aysan ahayn laba wax oo iska soo horjeeda.

Xiriir wanaagsan wuxuu fududeeyaa discipline wanaagsan.

Praise, Fun and Forgiveness

Buuggu wuxuu sidoo kale dhiirrigelinayaa in macallinku aanu kaliya ardayda la hadlin marka ay khaldaan.

Haddii macallinku ardayga inta badan la hadlo marka uu qalad sameeyo, ardaygu wuxuu baran karaa in attention-ka lagu helo dhaqanka xun.

Sidaas darteed waa muhiim in la arko marka ardaygu:

• shaqadiisa dhammeeyo,
• si fiican u dhageysto,
• saaxiibkiis caawiyo,
• waqtiga ilaaliyo,
• xeerka raaco,
• ama horumar sameeyo.

Markaas waa in la arko oo la aqoonsado.

Parent–Teacher Relationship

Buuggu wuxuu sidoo kale ka hadlayaa muhiimadda xiriirka waalidka iyo macallinka.

Dhibaatada ardayga mararka qaar ma xallin karo macallinka oo keliya.

Xiriirka guriga iyo dugsigu wuxuu muhiim u yahay fahamka ardayga iyo taageeridda dhaqankiisa. Buuggu wuxuu dhiirrigelinayaa in macallinku waalidka ula xiriiro xaaladaha wanaagsan iyo kuwa dhibaatada leh labadaba, halkii waalidka lala xiriiri lahaa marka dhib keliya yimaado.

Tani waxay dhiseysaa iskaashi:

Teacher + Parent + Student

halkii dhibaatada lagu wareejin lahaa qof keliya.

Fasallada Da’aha Kala Duwan

Buuggu kuma koobna hal heer oo waxbarasho ah. Waxa uu si gaar ah uga hadlayaa:

• Preschool iyo Daycare,
• Elementary School,
• Junior High,
• Senior High,
• iyo ardayda leh special needs.

Tusaale ahaan, marka la joogo fasallada waaweyn, 1-2-3 waxaa xitaa loo isticmaali karaa koox dhan, gaar ahaan waqtiga transition-ka. Haddii fasalku u baahan yahay inuu buugag soo bixiyo oo uu hawl cusub bilaabo, digniin kooban ayaa lagu caawin karaa in ardaydu si dhaqso ah ugu gudbaan hawsha.

Ardayda Baahiyaha Gaarka ah

Buuggu wuxuu sidoo kale ka hadlayaa sida habka loo waafajin karo ardayda leh learning disabilities ama emotional disabilities.

Tusaale ahaan, ardayga leh learning disability waxaa muhiim ah in macallinku hubiyo inuu si dhab ah u fahmay tilmaanta. Waxaa lagu talinayaa in macallinku u dhowaado ardayga, indhaha la sameeyo, sharaxaadda gaabiyo, kadibna ardayga laga codsado inuu fikradda ku celiyo.

Ardayda leh emotional disabilities-na buuggu wuxuu xoogga saarayaa xiriir, kalsooni, xuduud joogto ah iyo in macallinku uusan si xad-dhaaf ah uga falcelin dhaqanka dhibaatada leh.

Teacher Self-Evaluation

Qayb aad muhiim u ah buuggu waa in macallinku naftiisa qiimeeyo.

Su’aashu ma aha oo keliya:

“Ardaydu maxay khaldan yihiin?”

Waxaa kale oo muhiim ah:

“Anigu maxaan sameynayaa?”

Buuggu wuxuu soo jeedinayaa in macallinku si joogto ah u eego:

• sida uu u maareeyo fasalka,
• sida uu u dhiirrigeliyo ardayda,
• sida uu ula socdo shaqadooda,
• sida uu u isticmaalo discipline,
• sida uu ula xiriirayo waalidiinta,
• iyo qaabka uu u dhiso xiriirka ardayda.

Buuggu wuxuu leeyahay self-evaluation-ku wuxuu macallinka ka caawin karaa inuu aqoonsado meelaha u baahan horumar iyo continuing education.

Maxay Tahay Fariinta Ugu Weyn ee Buuggu?

Ugu dambayn, 1-2-3 Magic for Teachers ma aha buug kaliya ka hadlaya sida loo ciqaabo ardayga.

Waa buug ka hadlaya sida loo abuuro classroom culture leh:

xuduud cad + joogteyn + ixtiraam + xiriir wanaagsan + dhiirrigelin.

Macallinku waa inuu ogaadaa waxa uu aqbalayo iyo waxa uusan aqbalayn. Marka xeerka la jabiyo, waa inuu si deggan oo joogto ah uga jawaabaa. Marka ardaygu wanaag sameeyo, waa inuu aqoonsadaa. Marka ardaygu qalad sameeyo oo uu saxo, waa inuu u oggolaadaa inuu hore u socdo.

Buuggu wuxuu si cad u muujinayaa in discipline-ku aanu ahayn in macallinku maalin kasta dagaal la galo ardaydiisa. Waa in la dhiso nidaam ay ardaydu fahmaan, macallinkuna si joogto ah u fuliyo.

Gunaanad

Macallin kasta wuxuu rabaa fasal deggan, arday wax baranaya iyo jawi wanaagsan. Laakiin fasal wanaagsan si iskood ah uma samaysmo. Wuxuu u baahan yahay qorshe, xeerar, joogteyn iyo xiriir.

Casharka ugu weyn ee buuggan laga qaadan karo waa in macallinku uusan dooran “adag” ama “naxariis badan” oo keliya. Labadaas waa in la isku daraa.

Macallinku ha noqdo qof ardayga daryeela, laakiin leh xuduud. Ha noqdo qof dhageysta, laakiin aan dood kasta gelin. Ha noqdo qof cafiya, laakiin aan iska indhatirin dhaqanka khaldan. Ha noqdo qof dalbanaya waxqabad wanaagsan, laakiin sidoo kale bixiya taageero iyo dhiirrigelin.

Ugu dambayn, classroom discipline-ka dhabta ahi ma aha:

“Sideen ardayda u cabsi gelin karaa?”

Waa:

“Sideen u dhisi karaa nidaam ay ardaydu ku bartaan inay is-maamulaan, aniguna aan ku noqdo macallin wax bara halkii aan maalin kasta uga mashquuli lahaa xakamaynta fasalka?”

Taasi waa su’aasha uu buuggan isku dayayo inuu ka jawaabo.

Teacher Nadiira